Sprach-Snacks

Niemieckie zwroty, słowa i gramatyka wyjaśnione przystępnie

Hals- und Beinbruch

Dosłownie: złam kark i nogę = Znaczenie: powodzenia!

To wyrażenie oznacza «powodzenia». Po polsku mówi się prawie to samo: połamania nóg. Życzy się nieszczęścia, żeby się nie zdarzyło.

Idiom
Handy ≠ handy

„Handy” znaczy telefon komórkowy, nie „poręczny”

Po niemiecku Handy to telefon komórkowy. Przypomina angielskie handy (poręczny), ale znaczy coś innego. «Poręczny» to praktisch lub nützlich.

Fałszywy przyjaciel
Der Maulwurf

Pysk + rzucać = kret

Po polsku kret. Niemieckie Maulwurf to Maul (pysk) + werfen (rzucać): zwierzę wypycha ziemię do góry.

Tłumaczenie dosłowne
Auf den Keks gehen

Dosłownie: chodzić po ciastku = Znaczenie: denerwować kogoś

To wyrażenie oznacza "działać komuś na nerwy". W potocznym języku niemieckim słowo "Keks" (ciastko) jest czasami używane jako slangowe określenie głowy. "Chodzenie po czyimś ciastku" jest równoznaczne z deptaniem po jego nerwach.

Idiom
das Fingerspitzengefühl

Takt lub intuicja w delikatnych sytuacjach.

Składa się z 'Finger' (palce), 'Spitzen' (czubki) i 'Gefühl' (uczucie). Opisuje zdolność do ostrożnego i empatycznego radzenia sobie ze złożonymi problemami. W języku polskim nie ma dokładnego odpowiednika w jednym słowie, ale pojęcie to odpowiada 'wyczuciu' lub 'taktowi'.

Nieprzetłumaczalne
das Stinktier

stinken (śmierdzieć) + Tier (zwierzę) = skunks

Słowo składa się z czasownika "stinken" (śmierdzieć) i rzeczownika "Tier" (zwierzę). Nazywa ono zwierzę bezpośrednio od wydzieliny o silnym zapachu, którą rozpyla w celach obronnych.

Tłumaczenie dosłowne
Chef ≠ chef

"Der Chef" oznacza szefa (przełożonego), a nie kucharza.

Podobnie jak w języku polskim, słowo to w języku niemieckim oznacza przełożonego w dowolnym zawodzie. W przeciwieństwie do języka angielskiego, gdzie "chef" to kucharz, po niemiecku osoba zawodowo gotująca to "der Koch".

Fałszywy przyjaciel
-schaft = die

Rzeczowniki kończące się na "-schaft" są zawsze rodzaju żeńskiego.

Przyrostek "-schaft" tworzy rzeczowniki od innych słów, takie jak "die Freundschaft" (przyjaźń) czy "die Wissenschaft" (nauka). Słowa te zawsze przyjmują rodzajnik "die".

Trik gramatyczny
Bock haben

Dosłownie: mieć kozła. Znaczenie: mieć na coś ochotę.

To potoczne wyrażenie oznacza, że chce się coś zrobić, co odpowiada polskiemu 'mieć ochotę'. Pochodzi od romskiego słowa 'bokh' oznaczającego głód i pierwotnie nie miało nic wspólnego z kozami.

Idiom
der Stammtisch

Regularne spotkanie określonej grupy przy zarezerwowanym stole w lokalu.

Słowo łączy „Stamm” (plemię/pień) i „Tisch” (stół). W języku polskim nie ma jednego odpowiednika (najbliższe to „stolik stałych bywalców”); termin ten oznacza zarówno spotkanie towarzyskie, jak i fizyczny stół zarezerwowany dla tej grupy w lokalu.

Nieprzetłumaczalne